Wyprysk, Egzema – jak sobie z nim radzić?

Co to jest wyprysk (egzema)?
Wyprysk, potocznie zwany egzemą, jest chorobą skóry, powodującą stan zapalny i świąd, a w dalszym przebiegu suchość i złuszczanie. Łagodna forma wyprysku może powodować tylko suchość skóry. W cięższych przypadkach świąd bywa bardzo dokuczliwy, a zmiany rozległe, niekiedy uogólnione. Nawet wyprysk o łagodnym przebiegu może utrudniać wykonywanie codziennych czynności i stwarzać wiele problemów.
Egzema nie jest chorobą zakaźną, ale widoczne zmiany skórne mogą być przyczyną zakłopotania chorego, który za wszelką cenę stara się je ukryć. Nie można pozwolić, aby wyprysk wywierał decydujący wpływ na życie pacjenta, a nawet nim kierował. Choroba ta na ogół dobrze poddaje się leczeniu. Wymaga to jednak pozytywnego nastawienia ze strony pacjenta i przestrzegania prostych zaleceń dotyczących pielęgnacji skóry. Odpowiednie postępowanie stwarza szansę, że chory będzie mógł kontrolować zmiany skórne.

Jakie odmiany wyprysku są najczęstsze?
Najczęstszy rodzaj wyprysku – atopowe zapalenie skóry (AZS) pojawia się zwykle w pierwszym roku życia dziecka. Osoby cierpiące na AZS mogą mieć też inne schorzenia alergiczne np. katar sienny lub astmę. Atopowe zapalenie skóry może ustąpić samoistnie w okresie późniejszego dzieciństwa lub dojrzewania, może też utrzymywać się przez całe życie – z okresami remisji i zaostrzeń.
Wyprysk kontaktowy jest najczęściej powodowany przez substancje mające bezpośrednią styczność ze skórą. Jego główną odmianą jest wyprysk kontaktowy alergiczny, do którego dochodzi kiedy skóra styka się z substancją wywołującą reakcję alergiczną. W życiu codziennym przyczyną takich reakcji może być np. guma, kleje, nikiel (sztuczna biżuteria) itp. Druga główna forma – wyprysk kontaktowy z podrażnienia – jest efektem działania na skórę substancji drażniących, takich jak kwasy, środki do dezynfekcji lub detergenty.
Wyprysk łojotokowy pojawia się najczęściej na owłosionej skórze głowy i brwiach, ale zajmować może też inne okolice (np. zauszne, mostkową, międzyłopatkową). Istnieje odmiana wyprysku łojotokowego występująca u niemowląt.
Inne rodzaje wyprysku to postać pieniążkowata, polegająca na obecności okrągławych ognisk chorobowych, i wyprysk podudzia, występujący głównie u osób starszych, mających problemy z krążeniem w kończynach dolnych.

Co jest przyczyną wyprysku?
Wyprysk może wystąpić u każdego, niezależnie od płci i wieku. Jest to częsta choroba skóry – mniej więcej co dziesiąta osoba ma tego typu zmiany w jakimś okresie życia, a przyczyny ich wystąpienia nie zawsze są jasne. Jak wyżej wspomniano, wyprysk może być efektem nadwrażliwości na jakąś substancję. W wielu przypadkach jest chorobą uwarunkowaną dziedzicznie, często jednak zarówno jego przyczyny, jak i czynniki wywołujące pozostają niewyjaśnione.

Czy wyprysk jest wyleczalny?
Niestety, jak do tej pory nie ma sposobu, umożliwiającego wyleczenie każdego przypadku wyprysku, ale znane metody leczenia umożliwiają "zaleczenie" egzemy w takim stopniu, że przestaje być ona dla chorego problemem.
W aptekach dostępnych jest wiele preparatów, sprzedawanych nie tylko na recepty. Można je wypróbować i wybrać najskuteczniejszy. Duże znaczenie ma dobór odpowiedniego preparatu w zależności od aktualnego nasilenia zmian skórnych. Chorym na wyprysk proponuje się preparaty zmiękczająco-natłuszczające oraz kortykosteroidy do stosowania miejscowego. Niekiedy mogą być pomocne leki podawane doustnie – przeciwhistaminowe lub antybiotyki.

Czym są środki natłuszczająco-nawilżające?
Skóra ludzi cierpiących na wyprysk jest na ogół bardzo sucha, zatem ważne jest ciągłe jej nawilżanie. Środki natłuszczająco-nawilżające są mieszaniną olejów, tłuszczów i wody. Pomagają w utrzymaniu odpowiedniego natłuszczenia i nawilżenia skóry. Są dostępne w postaci kremów, maści, emulsji i leczniczych natłuszczających środków do kąpieli. Powinny być stosowane kilka razy dziennie, nawet po ustąpieniu zmian chorobowych.

Co jeszcze można zrobić?
Ze względu na konieczność unikania substancji lub czynności, które zaostrzają zmiany skórne, niektórzy ludzie chorujący na wyprysk są zmuszeni do zmiany stylu życia. Pomocne mogą być następujące rady:

  • zamiast odzieży i pościeli z tkanin syntetycznych używaj wyrobów bawełnianych, najlepiej po wielokrotnym wypraniu bez detergentów;
  • zwróć uwagę, czy stosowany proszek do prania nie powoduje nasilenia zmian skórnych;
  • unikaj styczności z uczulającymi substancjami, np. gumą;
  • osoby z atopowym zapaleniem skóry powinny stosować odpowiednie metody sprzątania, żeby unikać kontaktu z kurzem domowym – żyjące w kurzu roztocze mogą być przyczyną zaostrzeń AZS; niewskazane jest hodowanie w domu zwierząt;
  • związek między wypryskiem a dietą jest sprawą kontrowersyjną: nie eliminuj pokarmów bez konsultacji z lekarzem lub dietetykiem;
  • uraz psychiczny (stres) może nasilać zmiany skórne, trzeba więc zasięgnąć porady lekarza co do leczenia łagodzącego jego skutki;
  • paznokcie powinny być krótko obcięte, a na noc można zakładać bawełniane rękawiczki, żeby zapobiec drapaniu zmian w czasie snu;
  • temperatura otoczenia powinna być stabilna i nie za wysoka, zbyt ciepła odzież i przegrzewanie mieszkania działają niekorzystnie.

POSTĘPOWANIE Z DZIECKIEM CHORYM NA WYPRYSK

Dzieci często chorują na wyprysk, ale w większości przypadków schorzenie to ma przebieg względnie łagodny i z czasem samoistnie ustępuje. Jednak nawet wyprysk o małym nasileniu może utrudniać życie – zarówno dziecku jak i rodzicom.

Jakie rodzaje wyprysku występują u dzieci?
U dzieci najczęstszą odmianą wyprysku jest atopowe zapalenie skóry (AZS), które na ogół ujawnia się w pierwszym roku życia. Początkowo zmiany są na twarzy i owłosionej skórze głowy, później mogą się szerzyć zajmując głównie okolice zgięć. Skóra jest zaczerwieniona, okresowo ostro zapalna i silnie swędzi. AZS nierzadko ustępuje w okresie późniejszego dzieciństwa, chociaż w części przypadków utrzymuje się lub nawraca, niekiedy w ciągu całego życia.
Niemowlęcy wyprysk łojotokowy pojawia się w pierwszych tygodniach życia na owłosionej skórze głowy, która pokrywa się tłustymi nawarstwionymi łuskami. Podobne ogniska chorobowe mogą występować w okolicach fałdów i otworów naturalnych. Zmiany tego typu zazwyczaj nie sprawiają dziecku dolegliwości; mogą się utrzymywać dość przewlekle bądź ustępują samoistnie. Chore dziecko wymaga prawidłowej pielęgnacji i stosowania łagodnych środków przeciwzapalnych.

Jakie są przyczyny wyprysku u dzieci?
Pomimo że wyprysk jest u dzieci częstą chorobą skóry, to jednak jego przyczyny nie są w pełni wyjaśnione. Atopowe zapalenie skóry często występuje rodzinnie i jest chorobą dziedziczną. Osoby obciążone "atopią" mają też skłonność do innych schorzeń alergicznych jak np. astma lub katar sienny. AZS może ujawnić się w wyniku kontaktu z substancjami takimi jak kurz, pierze lub sierść zwierząt. Jednak często nie można wykluczyć swoistego czynnika przyczynowego.

Jakie szczególne problemy stwarza wyprysk w wieku dziecięcym?
Rodzice dziecka chorującego na wyprysk, które stale odczuwa silny świąd i musi pokonywać niedogodności jakie stwarza ta choroba skóry, są bardzo obciążeni psychicznie. Nieprzespane noce są nierzadkim zjawiskiem w rodzinie alergika i mogą doprowadzać do drażliwości i zmęczenia w ciągu dnia.
Czasami zmiany skórne bywają tak nasilone, że uniemożliwiają dziecku chodzenie do szkoły lub branie udziału w grach i zajęciach sportowych. Zdarza się, że dziecko wymaga stosowania leków lub preparatów natłuszczająco-nawilżających w czasie zajęć szkolnych. Rodzice powinni powiadomić nauczyciela, że dziecko choruje na wyprysk i poinformować o sposobie stosowania leków.
Dziecko może być narażone na dokuczliwość kolegów, może też buntować się przeciwko swojej odrębności od rówieśników. Rodzice chcieliby być szczególnie opiekuńczy w stosunku do dziecka chorującego na wyprysk, ale powinni zrozumieć, że choroba nie powinna rządzić ich domem. Trzeba traktować dziecko tak samo jak jego rodzeństwo i nie dopuścić by stało się ono ośrodkiem ciągłego zainteresowania, co w konsekwencji wyrządzić mu może więcej krzywdy niż pożytku.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *